Δημιουργικός Ποδοσφαιριστής | Όταν το ρίσκο έχει νόημα
Στον αγώνα της Κ11, το παιδί σου βλέπει ένα άνοιγμα ανάμεσα σε δύο αμυντικούς και επιχειρεί μια πάσα που δεν περιμένει κανείς. Η μπάλα χάνεται και από την κερκίδα ακούγεται «παίξε απλά». Ο τύπος Δημιουργικός Ποδοσφαιριστής ξεχωρίζει επειδή αναζητά εναλλακτικές λύσεις, όχι επειδή ρισκάρει συνεχώς. Η δημιουργικότητα χρειάζεται τεχνική, σωστές αποφάσεις και ευκαιρίες για πρωτοβουλία.
Πώς αναγνωρίζεις τον Δημιουργικό Ποδοσφαιριστή;
Ο Δημιουργικός Ποδοσφαιριστής αναζητά περισσότερες από μία λύσεις στο γήπεδο, προσπαθώντας να αξιοποιήσει χώρους και ευκαιρίες που οι αντίπαλοι δεν περιμένουν.
Σε ακαδημίες βάσης και αγωνιστικά τμήματα, από την Κ9 μέχρι την Κ15, μπορεί να παρατηρήσεις ότι το παιδί σου:
επιχειρεί απρόβλεπτες πάσες και γρήγορους συνδυασμούς
χρησιμοποιεί προσποιήσεις για να ξεπεράσει έναν αντίπαλο
κοιτάζει γύρω του πριν υποδεχτεί την μπάλα
δοκιμάζει διαφορετική επιλογή όταν η προηγούμενη δεν αποδίδει
Πρόσεξε, όμως, τη διαφορά ανάμεσα στην πρωτοβουλία και στην επανάληψη μιας εντυπωσιακής κίνησης.
Ένα παιδί που κάνει συνεχώς την ίδια ντρίμπλα δεν είναι απαραίτητα πιο δημιουργικό. Σημασία έχει αν αναγνωρίζει το πρόβλημα και προσαρμόζει την επιλογή του.
Ο συγκεκριμένος τύπος αποτελεί περιγραφή συμπεριφορών και όχι επιστημονικά επικυρωμένη κατηγορία προσωπικότητας ή πρόβλεψη ταλέντου.
Πότε μια απρόβλεπτη ενέργεια βοηθά πραγματικά την ομάδα;
Η δημιουργικότητα αποκτά ποδοσφαιρική αξία όταν μια ασυνήθιστη απόφαση προσφέρει ουσιαστική λύση σε μια δύσκολη αγωνιστική κατάσταση.
Σκέψου έναν αγώνα Κ12. Η αντίπαλη ομάδα πιέζει ψηλά και οι συνηθισμένες πάσες έχουν κλείσει. Το παιδί σου προσποιείται ότι θα κινηθεί προς τη γραμμή, τραβά τον αμυντικό μαζί του και πασάρει στον ελεύθερο συμπαίκτη.
Δεν χρειάστηκε κάποια εντυπωσιακή ντρίμπλα. Χρειάστηκε να αντιληφθεί μια διαφορετική δυνατότητα.
Μια τέτοια απόφαση μπορεί να:
διασπάσει την πίεση των αντιπάλων
ανοίξει διάδρομο για πάσα
απομακρύνει έναν αμυντικό από τη θέση του
Δημιουργικότητα δεν σημαίνει να κάνεις το απρόβλεπτο. Σημαίνει να βρίσκεις μια χρήσιμη λύση εκεί όπου οι συνηθισμένες επιλογές δεν αποδίδουν.
Γι' αυτό μια χαμένη πάσα δεν σημαίνει απαραίτητα λανθασμένη απόφαση.
Γιατί βοηθούν τα παιχνίδια με λιγότερους ποδοσφαιριστές;
Τα παιχνίδια μικρών ομάδων μπορούν να προσφέρουν περισσότερες ατομικές ενέργειες και ευκαιρίες για διαφορετικές λύσεις, ανάλογα με τους κανόνες και τον διαθέσιμο χώρο.
Σε ένα παιχνίδι τρεις εναντίον τριών, το παιδί συναντά συχνότερα καταστάσεις όπου πρέπει να αποφασίσει γρήγορα.
Έχει λιγότερους συμπαίκτες για να πασάρει και ίσως χρειαστεί να προστατεύσει την μπάλα ή να ξεφύγει από την πίεση με διαφορετικό τρόπο.
Ο προπονητής μπορεί να αλλάξει:
τον αριθμό των ποδοσφαιριστών
τις διαστάσεις του γηπέδου
τη θέση των τερμάτων
τους κανόνες κατοχής και σκοραρίσματος
Κάθε αλλαγή δημιουργεί διαφορετικά αγωνιστικά προβλήματα.
Ωστόσο, το μικρότερο γήπεδο δεν εγγυάται περισσότερη δημιουργικότητα. Τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και προέρχονται από διαφορετικές ηλικίες και επίπεδα.
Το σημαντικό είναι η ποικιλία πραγματικών αγωνιστικών καταστάσεων, όχι η διαρκής χρήση ενός συγκεκριμένου τύπου παιχνιδιού.
Πόσο σημαντική είναι η τεχνική για τη δημιουργικότητα;
Η δημιουργική απόφαση χρειάζεται κατάλληλες τεχνικές δεξιότητες για να μετατραπεί από μια καλή ιδέα σε αποτελεσματική ενέργεια.
Το παιδί σου μπορεί να εντοπίσει τον ελεύθερο συμπαίκτη, αλλά αν καθυστερήσει στην πρώτη επαφή, η ευκαιρία χάνεται.
Η τεχνική διευρύνει τις επιλογές του:
Η σωστή πρώτη επαφή δημιουργεί χρόνο και χώρο.
Οι προσποιήσεις δίνουν περισσότερους τρόπους διαφυγής.
Η ποικιλία στις πάσες επιτρέπει διαφορετικές λύσεις.
Η αντίληψη του χώρου βοηθά να επιλέξει την κατάλληλη ενέργεια.
Το να κοιτάζει γύρω του πριν υποδεχτεί την μπάλα βοηθά στη συλλογή πληροφοριών, χωρίς όμως να αποτελεί από μόνο του απόδειξη δημιουργικότητας.
Ο στόχος δεν είναι να εκτελεί συνεχώς δύσκολες κινήσεις. Είναι να διαθέτει αρκετές επιλογές ώστε να μην περιορίζεται κάθε φορά στην ίδια.
Πότε περιορίζεται η δημιουργικότητα και πώς φαίνεται η εξέλιξή της;
Ο Δημιουργικός Ποδοσφαιριστής μπορεί να αποφεύγει τις ασυνήθιστες επιλογές όταν συνδέει κάθε αποτυχημένη προσπάθεια με αρνητική αντίδραση ή φόβο κριτικής.
Αν μετά από μια χαμένη πάσα ακούσει «γιατί το έκανες αυτό;», ίσως την επόμενη φορά προτιμήσει μια ευκολότερη λύση.
Μπορείς αντίθετα να τον ρωτήσεις: «Τι είδες εκείνη τη στιγμή;»
Η ερώτηση διαχωρίζει την απόφαση από το αποτέλεσμα. Δεν σημαίνει ότι κάθε ρίσκο ήταν σωστό.
Στη διάρκεια μιας χρονιάς, η ουσιαστική πρόοδος μπορεί να φαίνεται όταν το παιδί:
επιλέγει καλύτερα πότε αξίζει να ρισκάρει
επιστρέφει στο παιχνίδι μετά από αποτυχημένη προσπάθεια
συνδυάζει τις πρωτοβουλίες του με την οργάνωση της ομάδας
βρίσκει περισσότερες λύσεις αντί να επαναλαμβάνει μία κίνηση
Στην Κ9 ο πειραματισμός μπορεί να είναι πιο αυθόρμητος, ενώ στην Κ15 οι επιλογές συχνά συνδέονται περισσότερο με τις απαιτήσεις του αγώνα. Δεν πρόκειται για σταθερά ηλικιακά ορόσημα.
Παρατήρησε τις αποφάσεις του παιδιού σε αρκετούς αγώνες και όχι μόνο τις επιτυχημένες φάσεις.
Η εξέλιξη δεν φαίνεται από το πόσο συχνά αιφνιδιάζει τους αντιπάλους, αλλά από το πόσο σωστά επιλέγει πότε να το κάνει.
Ερωτήσεις γονέων
Πώς καταλαβαίνω αν το παιδί μου είναι δημιουργικό στο ποδόσφαιρο;
Ένα δημιουργικό παιδί συχνά αναγνωρίζει διαφορετικές λύσεις και επιχειρεί ενέργειες που έχουν νόημα για τη συγκεκριμένη φάση. Παρατήρησε την ποικιλία στις πάσες, τις προσποιήσεις και τις αποφάσεις υπό πίεση. Μην το αξιολογείς από μία εντυπωσιακή ντρίμπλα. Η συμπεριφορά του σε διαφορετικούς αγώνες προσφέρει καλύτερη εικόνα, χωρίς να αποτελεί επίσημη αξιολόγηση.
Ο γιος μου παίζει στην Κ11 και χάνει συχνά την μπάλα προσπαθώντας δύσκολες πάσες. Να του πω να παίζει πιο απλά;
Οι αποτυχημένες πάσες δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ο γιος σου επιλέγει λανθασμένα. Χρειάζεται να ξεχωρίσεις αν αναγνώρισε μια πραγματική ευκαιρία, αν διάλεξε την κατάλληλη στιγμή και αν μπορούσε τεχνικά να εκτελέσει την πάσα. Ρώτησέ τον τι είδε στη φάση. Παράλληλα, είναι σημαντικό να αναγνωρίζει πότε μια απλούστερη επιλογή εξυπηρετεί καλύτερα την ομάδα.
Μπορεί ο προπονητής να περιορίσει τη δημιουργικότητα του παιδιού μου όταν το μαλώνει για τα λάθη;
Οι επανειλημμένες αρνητικές αντιδράσεις μπορεί να κάνουν ένα παιδί πιο διστακτικό απέναντι σε ασυνήθιστες επιλογές, αν και τα άμεσα επιστημονικά δεδομένα είναι περιορισμένα. Η ουσιαστική διόρθωση διαφέρει από την προσβολή. Παρατήρησε αν ο προπονητής εξηγεί γιατί μια απόφαση δεν βοήθησε και αν αφήνει περιθώριο για άλλες λύσεις. Η δημιουργικότητα χρειάζεται ελευθερία μαζί με καθοδήγηση.
Αναφορές
Ueda, L. S. C., Milistetd, M., Praça, G. M., da Maia, G. S. G., da Silva, J. F., & Borges, P. H. (2023). Impact of the number of players on the emergence of creative movements in small-sided soccer games: A systematic review emphasizing deliberate practice. Frontiers in Psychology, 14, Article 1253654. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1253654
Zahno, S., & Hossner, E.-J. (2020). On the issue of developing creative players in team sports: A systematic review and critique from a functional perspective. Frontiers in Psychology, 11, Article 575475. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.575475
