Ο Ψύχραιμος Ποδοσφαιριστής | Πώς νιώθει πραγματικά;

Η πάσα κόβεται, ο αντίπαλος φεύγει μπροστά και το παιδί σας επιστρέφει στη θέση του χωρίς διαμαρτυρία. Από την κερκίδα φαίνεται πως το ξεπέρασε. Ο Ψύχραιμος Ποδοσφαιριστής, όμως, μπορεί να νιώθει ένταση που δεν φαίνεται στο πρόσωπό του. Η ήρεμη εικόνα από μόνη της δεν ξεχωρίζει τη διαχείριση του συναισθήματος από την απόκρυψή του. Χρειάζεται και η δική του περιγραφή.

Ο Ψύχραιμος Ποδοσφαιριστής ως περιγραφή

Ο Ψύχραιμος Ποδοσφαιριστής περιγράφει εδώ ένα παιδί που φαίνεται συγκροτημένο στις δύσκολες φάσεις, χωρίς η ονομασία να αποτελεί επιστημονικά επικυρωμένο τύπο προσωπικότητας.

Η ονομασία αντιστοιχεί στο αγγλικό προφίλ The Calm Competitor. Δεν αποτελεί διάγνωση ούτε τεκμηριώνει την εγκυρότητα κάποιου σχετικού ερωτηματολογίου. Το ίδιο παιδί μπορεί να αντιδρά διαφορετικά ανάλογα με τον αγώνα, την περίσταση και τη φάση ανάπτυξής του.

Η ψυχραιμία δεν προϋποθέτει απουσία εκνευρισμού. Ένα παιδί μπορεί να απογοητεύεται και να συνεχίζει να συμμετέχει. Αντίστοιχα, μια έντονη αντίδραση δεν αποδεικνύει από μόνη της ανεπαρκή διαχείριση συναισθημάτων. Ούτε ο ήσυχος πανηγυρισμός αρκεί για να συμπεράνουμε ότι λείπει το πάθος για το ποδόσφαιρο.

Τι βλέπετε μέσα στο παιχνίδι

Η συμμετοχή του παιδιού σε συγκεκριμένες ποδοσφαιρικές ενέργειες προσφέρει πιο σαφή αφετηρία συζήτησης από το πόσο έντονα εκδηλώνει τα συναισθήματά του.

Ως πρακτικά παραδείγματα, μπορείτε να παρατηρήσετε αν το παιδί:

• προσφέρεται ξανά για πάσα αφού χάσει την μπάλα,

• ακολουθεί τον αντίπαλο μετά από μια απογοητευτική απόφαση,

• επιστρέφει στη θέση του ύστερα από λάθος,

• επικοινωνεί σύντομα με συμπαίκτη μέσα στην ένταση.

Οι ενέργειες αυτές περιγράφουν συμμετοχή. Δεν αποτελούν επιστημονικό κατάλογο αναγνώρισης του προφίλ και δεν αποκαλύπτουν πόσο δύσκολη ήταν εσωτερικά η στιγμή.

Τα διαθέσιμα δεδομένα δεν τεκμηριώνουν ότι οι ήρεμοι ποδοσφαιριστές έχουν καλύτερη πρώτη επαφή, σκανάρουν αποτελεσματικότερα ή αποφασίζουν καλύτερα. Δεν αποδεικνύουν επίσης ότι ηρεμούν αυτόματα τους συμπαίκτες τους.

Αλλάζει την ερμηνεία ή κρύβει το συναίσθημα;

Η αλλαγή της ερμηνείας ενός λάθους και η απόκρυψη της συναισθηματικής έκφρασης είναι διαφορετικές διαδικασίες, τις οποίες ένα ήρεμο πρόσωπο δεν ξεχωρίζει.

Η συναισθηματική ρύθμιση είναι το σύνολο διαδικασιών που επηρεάζουν ποια συναισθήματα εμφανίζονται, πώς εξελίσσονται ή πώς εκφράζονται.

• Γνωστική επανεκτίμηση είναι η στρατηγική ρύθμισης που αλλάζει το νόημα ενός γεγονότος: «Έκανα μια λάθος πάσα, δεν χάλασε όλος ο αγώνας».

• Καταστολή της συναισθηματικής έκφρασης είναι η στρατηγική ρύθμισης που κρύβει την εξωτερική έκφραση αφού έχει προκύψει το συναίσθημα: «Απογοητεύτηκα, αλλά δεν θα το δείξω».

Η πρώτη φράση εικονογραφεί έναν μηχανισμό. Δεν είναι δοκιμασμένη συνταγή επαναφοράς. Η σιωπή μπορεί να εκφράζει άνεση, ανάγκη για ιδιωτικότητα ή κρυμμένο συναίσθημα. Δεν αποδεικνύει καταστολή.

Τι γνωρίζουμε για τη συναισθηματική εμπειρία

Η συχνότερη γνωστική επανεκτίμηση συσχετίστηκε με ευνοϊκότερη συναισθηματική εμπειρία, περισσότερη ευχαρίστηση και αυτοπεποίθηση σε νεαρούς αθλητές αγωνιστικού αθλητισμού, χωρίς να αποδεικνύεται αιτιότητα.

Η λιγότερη καταστολή της έκφρασης συσχετίστηκε επίσης με ευνοϊκότερες εμπειρίες. Τα σχετικά δεδομένα προέρχονται από διαδικτυακές αυτοαναφορές 448 νεαρών αθλητών, μέσης ηλικίας περίπου 15,1 ετών, σε μία χρονική στιγμή. Δεν καθορίζουν ποια μεταβλητή προηγείται ούτε μετρούν άμεσα ποδοσφαιρικές δεξιότητες.

Χωριστά, οι ενέργειες με τις οποίες ένας αθλητής επιδιώκει να κάνει τη δική του συναισθηματική κατάσταση πιο αρνητική συσχετίστηκαν με περισσότερο αγωνιστικό άγχος. Η διαδικασία αυτή διαφέρει από την καταστολή της έκφρασης.

Η εφαρμογή στο νεανικό ποδόσφαιρο είναι έμμεση. Τα ευρήματα δεν ισχύουν αυτομάτως για κάθε ηλικία ή περιβάλλον ακαδημίας.

Μετά τον αγώνα, ακούστε και όσα δεν φάνηκαν

Η περιγραφή του παιδιού για μια δύσκολη φάση προσθέτει πληροφορίες που ο γονέας δεν μπορεί να αποκτήσει παρατηρώντας μόνο τη συμπεριφορά του.

Όταν υπάρχει διάθεση για συζήτηση, δοκιμάστε: «Μετά τη λάθος πάσα σε είδα να ζητάς ξανά την μπάλα. Πώς ένιωθες εκείνη τη στιγμή;». Αν δεν θέλει να απαντήσει, αφήστε χρόνο.

Ίσως επαινείτε την ηρεμία επειδή εκτιμάτε την προσπάθειά του. Προτιμήστε, όμως, να αναγνωρίσετε τη συγκεκριμένη επιστροφή στο παιχνίδι, χωρίς να απαιτείτε να μη δείχνει απογοήτευση.

Οι προτάσεις συζήτησης αποτελούν πρακτικές εφαρμογές, όχι ελεγμένες παρεμβάσεις. Αν η δυσφορία επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητα, απευθυνθείτε σε κατάλληλα καταρτισμένο ψυχολόγο ή στον γιατρό του παιδιού. Το παιδί δεν χρειάζεται να προστατεύει τη φήμη του «ψύχραιμου».

Ερωτήσεις γονέων

Πρέπει να ανησυχώ επειδή το παιδί μου φαίνεται υπερβολικά χαλαρό στον αγώνα;

Η χαλαρή εμφάνιση από μόνη της δεν δείχνει ότι το παιδί ενδιαφέρεται λιγότερο για τον αγώνα. Παρατηρήστε συγκεκριμένη συμμετοχή, όπως αν προσφέρεται για πάσα ή επιστρέφει στη θέση του, χωρίς να χρησιμοποιείτε αυτές τις ενέργειες ως επιστημονικό τεστ. Ρωτήστε πώς βίωσε το παιχνίδι, ώστε η δική του περιγραφή να συμπληρώσει όσα είδατε από την κερκίδα.

Πώς ξεχωρίζω την ψυχραιμία από το να τα κρατά όλα μέσα του;

Η γλώσσα του σώματος δεν αρκεί για να ξεχωρίσετε αξιόπιστα την ψυχραιμία από την απόκρυψη συναισθημάτων. Η σιωπή μπορεί να σημαίνει άνεση, ανάγκη για ιδιωτικότητα ή συναίσθημα που δεν εκφράζεται. Προσκαλέστε το παιδί να περιγράψει μια δύσκολη φάση όταν το θελήσει, χωρίς να απαιτείτε άμεση απάντηση ή να θεωρείτε τη σιωπή απόδειξη καταστολής.

Τι κάνω αν το συνήθως ψύχραιμο παιδί μου αρχίσει να στενοχωριέται με το ποδόσφαιρο;

Αν το συνήθως ψύχραιμο παιδί στενοχωριέται, προσπαθήστε να καταλάβετε την εμπειρία του χωρίς να απαιτείτε να ξαναδείξει ήρεμο. Ρωτήστε αν έχει αλλάξει κάτι γύρω από τα λάθη, τις επιλογές ή τις προσδοκίες, χωρίς να προεξοφλείτε την αιτία. Αφήστε χώρο στην απογοήτευση και αναζητήστε κατάλληλα καταρτισμένο ψυχολόγο ή γιατρό αν η δυσφορία επιμένει ή επηρεάζει την καθημερινότητά του.

Αναφορές

Kim, J., & Tamminen, K. A. (2023). Emotion regulation among competitive youth athletes: Exploring the independent and interactive effects of cognitive reappraisal and expressive suppression. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 21(3), 534-556. https://doi.org/10.1080/1612197X.2022.2064893

Tamminen, K. A., Kim, J., Danyluck, C., McEwen, C. E., Wagstaff, C. R. D., & Wolf, S. A. (2021). The effect of self- and interpersonal emotion regulation on athletes’ anxiety and goal achievement in competition. Psychology of Sport and Exercise, 57, 102034. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2021.102034