Μετακινήσεις προπονητών ακαδημιών | Γιατί αλλάζουν ομάδες
Ένας προπονητής που έχει περάσει από αρκετές ακαδημίες μπορεί να προκαλεί αμέσως απορίες. Έφυγε επειδή προχώρησε επαγγελματικά; Τελείωσε η συνεργασία; Δεν ταίριαξε με το περιβάλλον; Η συχνή αλλαγή συλλόγων δεν αποδεικνύει από μόνη της αστάθεια, χαμηλή ποιότητα ή πρόβλημα συμπεριφοράς. Το σημαντικότερο είναι το μοτίβο, οι λόγοι και το πλαίσιο κάθε μετακίνησης.
Οι μετακινήσεις προπονητών ακαδημιών δεν σημαίνουν πάντα πρόβλημα
Οι μετακινήσεις προπονητών ακαδημιών μπορεί να αποτελούν φυσικό μέρος μιας μη γραμμικής επαγγελματικής πορείας και όχι ένδειξη αποτυχίας ή αναξιοπιστίας.
Η επαγγελματική κινητικότητα είναι η αλλαγή ρόλου ή οργανισμού μέσα στην καριέρα, με διαφορετικούς πιθανούς λόγους και όχι μία μοναδική εξήγηση. Ένας προπονητής μπορεί να αλλάξει περιβάλλον επειδή αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη, διαφορετική ηλικιακή ομάδα, πιο σταθερή εργασία ή έναν ρόλο που ταιριάζει καλύτερα στην πορεία του.
Μια μετακίνηση μπορεί επίσης να συνδέεται με λήξη σύμβασης, αλλαγή ωρών, χρηματοδότησης ή δομής. Δεν σημαίνει ότι κάθε αποχώρηση ήταν επιλογή του ίδιου του προπονητή.
Πότε η εργασία γίνεται δύσκολο να διατηρηθεί
Το αυξημένο φορτίο, η εργασιακή αβεβαιότητα και η συναισθηματική εξάντληση μπορούν να επηρεάσουν το πώς βιώνει ένας προπονητής τον ρόλο του και αν σκέφτεται να φύγει.
Η δουλειά δεν τελειώνει όταν τελειώνει η προπόνηση. Μπορεί να περιλαμβάνει:
σχεδιασμό προπονήσεων και αγώνων
μετακινήσεις και επικοινωνία
διοικητικές απαιτήσεις
αξιολόγηση απόδοσης
ισορροπία με άλλη εργασία ή οικογενειακές υποχρεώσεις
Η συναισθηματική εξάντληση είναι μορφή επαγγελματικής επιβάρυνσης που χαρακτηρίζεται από έντονη ψυχική και συναισθηματική κόπωση. Έχει συνδεθεί με ισχυρότερη πρόθεση αποχώρησης, αλλά η πρόθεση να φύγει κάποιος δεν είναι το ίδιο με την πραγματική αλλαγή ακαδημίας.
Τα δεδομένα δεν στηρίζουν την άποψη ότι η εξουθένωση εξηγεί τις περισσότερες μετακινήσεις.
Το ταίριασμα με την οργάνωση μετρά
Η αποχώρηση ενός προπονητή μπορεί να σχετίζεται με το πόσο ταιριάζουν οι απαιτήσεις, οι αξίες και οι προσδοκίες του ρόλου με το συγκεκριμένο ποδοσφαιρικό περιβάλλον.
Ένας προπονητής μπορεί να αναζητήσει πιο σαφή επικοινωνία, διαφορετικές ευθύνες ή καλύτερη οργανωτική υποστήριξη. Αυτό δεν αποδεικνύει ότι η προηγούμενη ακαδημία διοικούνταν άσχημα ή ότι ο προπονητής είχε δίκιο σε κάθε διαφωνία.
Προσωπικές συνθήκες μπορούν επίσης να επηρεάσουν τη μετακίνηση, όπως η απόσταση, τα βραδινά ωράρια, οι οικογενειακές ευθύνες ή οι οικονομικές ανάγκες. Τα άμεσα δεδομένα για το πόσο συχνά αυτοί οι λόγοι εξηγούν μετακινήσεις προπονητών νεανικού ποδοσφαίρου είναι περιορισμένα.
Άλλο ποδόσφαιρο βάσης, άλλο επαγγελματική ακαδημία
Η ίδια μετακίνηση μπορεί να έχει διαφορετικό νόημα σε ποδόσφαιρο βάσης, αγωνιστικό τμήμα και επαγγελματική ακαδημία, επειδή οι ρόλοι και οι συνθήκες εργασίας διαφέρουν.
Στο ποδόσφαιρο βάσης ένας προπονητής μπορεί να είναι εθελοντής ή μερικής απασχόλησης και να συνδυάζει το ποδόσφαιρο με άλλη εργασία. Σε πιο ανταγωνιστικά προγράμματα αυξάνονται συνήθως οι ευθύνες και οι χρονικές απαιτήσεις. Στις επαγγελματικές ακαδημίες υπάρχουν συχνότερα τυπικές δομές, συμβάσεις, εσωτερικές προαγωγές και οργανωτικές αλλαγές.
Γι' αυτό τα δεδομένα από προπονητές υψηλού επιπέδου δεν μπορούν να μεταφερθούν αυτόματα σε κάθε ακαδημία βάσης στην Ελλάδα ή την Κύπρο.
Τι αξίζει να κοιτάξει ένας γονέας
Ο αριθμός των προηγούμενων ακαδημιών λέει λιγότερα από τη διάρκεια κάθε ρόλου, την εξέλιξη της ευθύνης και το πλαίσιο των αποχωρήσεων.
Δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένο όριο που να λέει ότι δύο μετακινήσεις είναι φυσιολογικές και τέσσερις αποτελούν «κόκκινη σημαία». Ακόμη και η πολυετής παραμονή σε έναν σύλλογο δεν αποδεικνύει από μόνη της ποιότητα προπονητικής.
Αν ένας νέος προπονητής αναλάβει το τμήμα του παιδιού σας, ένα πιο χρήσιμο γονεϊκό checklist είναι:
Ποιος είναι ακριβώς ο ρόλος του; Είναι ο βασικός προπονητής του τμήματος ή έχει πιο περιορισμένη ευθύνη;
Ποιος έχει τη συνολική ευθύνη για το πρόγραμμα; Υπάρχει τεχνικός διευθυντής ή άλλο πρόσωπο που εποπτεύει την αναπτυξιακή πορεία των παιδιών;
Τι γίνεται αν ο προπονητής φύγει ξανά; Υπάρχει τρόπος να μεταφερθούν οι βασικές πληροφορίες για την εξέλιξη, τον χρόνο συμμετοχής και τον ρόλο του παιδιού στον επόμενο προπονητή;
Οι βασικές προσδοκίες παραμένουν σταθερές; Ξέρει το παιδί τι ζητείται στις προπονήσεις και στους αγώνες ή αλλάζουν συνεχώς οι οδηγίες μαζί με τα πρόσωπα;
Ξέρετε σε ποιον απευθύνεστε για θέμα προστασίας παιδιού; Η ακαδημία πρέπει να έχει σαφή διαδικασία και υπεύθυνο για τέτοιες ανησυχίες.
Δεν χρειάζεται να ζητήσετε από την ακαδημία γιατί έληξε κάθε προηγούμενη συνεργασία του προπονητή ούτε να αναζητήσετε προσωπικές πληροφορίες. Το χρήσιμο ερώτημα είναι αν το σημερινό περιβάλλον παρέχει σαφή ρόλο, συνέχεια και υπευθυνότητα γύρω από το παιδί.
Μην κρίνετε τον προπονητή από πόσες ακαδημίες γράφει το βιογραφικό του. Κοιτάξτε την ιστορία πίσω από τις μετακινήσεις.
Τι δεν μπορεί να μας πει η έρευνα
Η διαθέσιμη έρευνα δεν μπορεί να εξηγήσει γιατί ένας συγκεκριμένος προπονητής άλλαξε ακαδημία ούτε να ορίσει πόσες μετακινήσεις είναι υπερβολικές.
Η άμεση σύγχρονη έρευνα για επαναλαμβανόμενες μετακινήσεις μεταξύ ακαδημιών νεανικού ποδοσφαίρου είναι περιορισμένη. Αρκετά δεδομένα προέρχονται από προπονητές υψηλού επιπέδου, διαφορετικά αθλήματα και διεθνή περιβάλλοντα. Η πρόθεση αποχώρησης επίσης δεν ισοδυναμεί με πραγματική αλλαγή εργασίας.
Αν υπάρχουν τεκμηριωμένες ανησυχίες για επαγγελματική συμπεριφορά ή προστασία παιδιού, η σωστή οδός είναι οι επίσημες διαδικασίες του συλλόγου ή του αρμόδιου φορέα, όχι προσωπική «έρευνα» του γονέα.
Ερωτήσεις γονέων
Πρέπει να ανησυχώ επειδή ο προπονητής έχει αλλάξει πολλές ακαδημίες;
Όχι. Οι πολλές αλλαγές ακαδημιών από μόνες τους δεν αρκούν για να δείξουν ότι υπάρχει πρόβλημα. Μπορεί να συνδέονται με εξέλιξη καριέρας, συμβάσεις, οργανωτικές αλλαγές, φόρτο ή προσωπικές συνθήκες. Κοιτάξτε τη διάρκεια και το πλαίσιο των ρόλων και ζητήστε από την ακαδημία μόνο τις πληροφορίες που αφορούν τον σημερινό ρόλο και τη συνέχεια για τα παιδιά.
Πόσες αλλαγές ακαδημίας θεωρούνται υπερβολικές;
Δεν υπάρχει επιστημονικά τεκμηριωμένος αριθμός αλλαγών που να θεωρείται «υπερβολικός». Τρεις μετακινήσεις μπορεί να σημαίνουν κάτι εντελώς διαφορετικό ανάλογα με τη διάρκεια, τον ρόλο, την επαγγελματική εξέλιξη και τις συνθήκες κάθε αποχώρησης. Ούτε η πολυετής παραμονή σε μία ακαδημία αποδεικνύει από μόνη της ότι ο προπονητής είναι καλύτερος.
Τι μπορώ να ρωτήσω την ακαδημία για έναν νέο προπονητή;
Ένας γονέας μπορεί εύλογα να ρωτήσει ποιος είναι ο σημερινός ρόλος του προπονητή, ποιος εποπτεύει την ανάπτυξη των παιδιών και πώς γίνεται η παράδοση πληροφοριών όταν αλλάζει προσωπικό. Δεν υπάρχει δικαίωμα πρόσβασης σε εμπιστευτικά εργασιακά στοιχεία. Αν η ανησυχία αφορά συμπεριφορά ή προστασία παιδιού, χρησιμοποιήστε τις επίσημες διαδικασίες του συλλόγου ή του αρμόδιου φορέα.
Αναφορές
Bentzen, M., Kenttä, G., & Lemyre, P.-N. (2020). Elite football coaches experiences and sensemaking about being fired: An interpretative phenomenological analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(14), 5196. https://doi.org/10.3390/ijerph17145196
Bentzen, M., Kenttä, G., Richter, A., & Lemyre, P.-N. (2020). Impact of job insecurity on psychological well- and ill-being among high performance coaches. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(19), 6939. https://doi.org/10.3390/ijerph17196939
Frost, J., Walton, C. C., Purcell, R., Fisher, K., Gwyther, K., Kocherginsky, M., & Rice, S. M. (2024). The mental health of elite-level coaches: A systematic scoping review. Sports Medicine - Open, 10, Article 16. https://doi.org/10.1186/s40798-023-00655-8
Guo, C., Giulianotti, R., & Tak, M. (2024). Career consolidation or reformulation? A careership theory approach to football coaches' transnational migration and career development. Sport, Education and Society, 29(8), 1023-1035. https://doi.org/10.1080/13573322.2023.2238218
Rumbold, J. L., Madigan, D. J., & Didymus, F. F. (2023). A daily diary study of primary appraisals, emotional exhaustion, and turnover intentions in sport coaches. Journal of Sports Sciences, 41(10), 1018-1024. https://doi.org/10.1080/02640414.2023.2259202
Yu, L., & Cheng, L. (2024). The work stress, occupational burnout, coping strategies and organizational support of elite sports coaches in Sichuan Province: The mediating role of organizational support. Frontiers in Psychology, 15, 1437234. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1437234
