Μπαμπάς στο ποδόσφαιρο | Πότε η περηφάνια γίνεται πίεση

Βγαίνει από το γήπεδο και πριν φτάσει στο αυτοκίνητο ο μπαμπάς έχει ήδη έτοιμη την ανάλυση. Η πρόθεση είναι συνήθως καλή: θέλει να βοηθήσει το παιδί του να γίνει καλύτερο. Όμως ο μπαμπάς στο ποδόσφαιρο μπορεί χωρίς πρόθεση να προσθέσει πίεση, ιδιαίτερα όταν το παιδί αρχίζει να μετρά την αντίδρασή του μετά από κάθε λάθος, επιλογή ή αποτέλεσμα.

Μπαμπάς στο ποδόσφαιρο: πότε η στήριξη πιέζει

Η πατρική στήριξη μπορεί να βιωθεί ως πίεση όταν ο νεαρός ποδοσφαιριστής γίνεται υπερβολικά προσεκτικός στην αντίδραση του μπαμπά του μετά από λάθη ή αποτυχίες. Το σημαντικό εδώ είναι η εμπειρία του παιδιού και όχι μόνο η πρόθεση του γονέα.

Τα διαθέσιμα δεδομένα που αφορούν ειδικά πατέρες είναι περιορισμένα. Υπάρχει όμως χρήσιμη ένδειξη ότι η αντιλαμβανόμενη πατρική πίεση σχετίζεται με τελειοθηρικές ανησυχίες και τελειοθηρικές επιδιώξεις σε εφήβους ανταγωνιστικού ποδοσφαίρου.

Οι τελειοθηρικές ανησυχίες είναι η έντονη ανησυχία γύρω από λάθη και αξιολόγηση. Οι τελειοθηρικές επιδιώξεις είναι η τάση για πολύ υψηλά πρότυπα απόδοσης.

Η σχέση είναι συσχετιστική. Δεν αποδεικνύεται ότι ο πατέρας προκαλεί τελειοθηρία, άγχος, εξουθένωση ή εγκατάλειψη του ποδοσφαίρου.

Η ζεστασιά δεν πρέπει να εξαρτάται από το σκορ

Η πατρική ζεστασιά σημαίνει σταθερή αποδοχή και συναισθηματική εγγύτητα που δεν αλλάζει ανάλογα με την εμφάνιση, το αποτέλεσμα ή τον χρόνο συμμετοχής. Η αντιλαμβανόμενη πατρική ζεστασιά φαίνεται να διαμεσολαβεί μέρος της σχέσης ανάμεσα στην πίεση και στα χαρακτηριστικά τελειοθηρίας.

Η διαμεσολάβηση δεν σημαίνει ότι η ζεστασιά «ακυρώνει» την πίεση ή προστατεύει εγγυημένα το παιδί από ψυχολογικές δυσκολίες.

Στην πράξη, όμως, υπάρχει μια σημαντική διάκριση. Το παιδί μπορεί να καταλάβει ότι ο μπαμπάς απογοητεύτηκε από μια φάση χωρίς να νιώσει ότι απογοητεύτηκε από το ίδιο.

Η περηφάνια για το παιδί δεν χρειάζεται να ανεβοκατεβαίνει μαζί με την απόδοσή του.

Μετά τον αγώνα, δεν χρειάζεται πάντα ανάλυση

Ο νεαρός ποδοσφαιριστής μπορεί να θέλει λιγότερη γονεϊκή παρέμβαση και περισσότερη κατανόηση μετά τον αγώνα από όση αντιλαμβάνεται ότι λαμβάνει. Τα σχετικά ποδοσφαιρικά δεδομένα αφορούν γονείς γενικά και δεν πρέπει να παρουσιάζονται ως εύρημα ειδικά για πατέρες.

Δεν σημαίνει ότι κάθε συζήτηση μετά τον αγώνα είναι λάθος. Σημαίνει ότι ο μπαμπάς δεν χρειάζεται να υποθέσει πως το παιδί θέλει αμέσως τεχνική ανάλυση.

Μια ερώτηση μπορεί να αλλάξει ολόκληρο το κλίμα:

«Θέλεις να μιλήσουμε για τον αγώνα ή να το αφήσουμε για αργότερα;»

Αν το παιδί θέλει να συζητήσει, λίγα συγκεκριμένα σχόλια είναι διαφορετικά από μια αναλυτική επανάληψη κάθε λάθους στη διαδρομή προς το σπίτι.

Στην κερκίδα, ο μπαμπάς δεν είναι δεύτερος προπονητής

Η συμπεριφορά των γονέων δίπλα στον αγωνιστικό χώρο αποτελεί μέρος του κοινωνικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο αγωνίζεται ο νεαρός αθλητής. Προκαταρκτικά δεδομένα συνδέουν θετικότερη γονεϊκή συμπεριφορά με περισσότερες προκοινωνικές και αρνητικότερη συμπεριφορά με περισσότερες αντικοινωνικές αντιδράσεις των νέων.

Η προκοινωνική συμπεριφορά είναι συμπεριφορά που βοηθά θετικές και συνεργατικές αλληλεπιδράσεις με άλλους. Τα συγκεκριμένα δεδομένα προέρχονται από διάφορα ομαδικά αθλήματα, όχι μόνο από ποδόσφαιρο, και δεν αφορούν αποκλειστικά πατέρες.

Γι' αυτό η πρακτική συνέπεια πρέπει να μείνει μετρημένη:

• οι τακτικές οδηγίες να μένουν στον προπονητή,

• να αποφεύγεται η συνεχής κριτική προς διαιτητές,

• να μην σχολιάζονται διαρκώς αντίπαλοι ή άλλα παιδιά,

• η κερκίδα να μην γίνεται δεύτερος πάγκος.

Όταν ο χρόνος συμμετοχής ενοχλεί τον μπαμπά

Ο μειωμένος χρόνος συμμετοχής χρειάζεται πρώτα να εξεταστεί ως επαναλαμβανόμενο μοτίβο και όχι ως αυτόματη απόδειξη αδικίας ή ευνοιοκρατίας. Ο μπαμπάς μπορεί πρώτα να μάθει τι εξήγηση έχει ήδη λάβει το παιδί και τι καταλαβαίνει για τον ρόλο του.

Αν η ασάφεια συνεχίζεται, η επικοινωνία μπορεί να αφορά:

• τον ρόλο του ποδοσφαιριστή,

• τις αναπτυξιακές προτεραιότητες,

• τις προσδοκίες του προπονητή,

• το τι χρειάζεται να βελτιώσει το παιδί.

Τα δεδομένα για τέτοιες γονεϊκές στρατηγικές προέρχονται και από περιβάλλον αγγλικής επαγγελματικής ακαδημίας. Επαγγελματική ακαδημία, ακαδημία βάσης, αναπτυξιακό πρόγραμμα, αγωνιστικό τμήμα και κέντρο ταλέντων δεν είναι το ίδιο περιβάλλον και δεν χρειάζεται να λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο.

Η σχέση μπαμπά και παιδιού μπορεί να χωρά πολλά περισσότερα από προπονήσεις, ενδεκάδες και αποτελέσματα. Μερικές φορές η πιο καθαρή στήριξη είναι να παραμένει ο μπαμπάς μπαμπάς.

Ερωτήσεις γονέων

1. Πρέπει ο μπαμπάς να δίνει συμβουλές αμέσως μετά από κάθε αγώνα;

Όχι, κάθε αγώνας δεν χρειάζεται άμεση ποδοσφαιρική ανάλυση από τον μπαμπά. Ο νεαρός ποδοσφαιριστής μπορεί να θέλει πρώτα χρόνο, ησυχία ή απλώς επαφή χωρίς αξιολόγηση, ενώ τα διαθέσιμα δεδομένα δεν λένε ότι κάθε συμβουλή είναι επιβλαβής. Ρωτήστε αν θέλει να μιλήσει και, αν ναι, κρατήστε την ανατροφοδότηση σύντομη και συγκεκριμένη.

2. Τι κάνω αν πιστεύω ότι το παιδί μου δεν παίρνει αρκετό χρόνο συμμετοχής;

Ο μειωμένος χρόνος συμμετοχής δεν αποδεικνύει από μόνος του ότι υπάρχει αδικία. Δείτε αν πρόκειται για επαναλαμβανόμενο μοτίβο και ρωτήστε πρώτα τι εξήγηση έχει ήδη λάβει το παιδί για τον ρόλο του. Αν παραμένει ασάφεια, ζητήστε από τον προπονητή διευκρίνιση για ρόλο, αναπτυξιακές προτεραιότητες και προσδοκίες, όχι εγγύηση βασικής ενδεκάδας.

3. Πώς καταλαβαίνω ότι η στήριξή μου αρχίζει να βιώνεται ως πίεση;

Η στήριξη μπορεί να βιώνεται ως πίεση όταν ο ποδοσφαιριστής αρχίζει να παρακολουθεί έντονα την αντίδραση του μπαμπά σε λάθη, επιλογές και αποτελέσματα. Η σχέση αυτή είναι συσχετιστική και δεν αποδεικνύει ότι ο πατέρας προκαλεί τελειοθηρία. Κρατήστε τη ζεστασιά σταθερή, μειώστε την ανεπιθύμητη ανάλυση μετά τον αγώνα και ζητήστε άδεια πριν δώσετε ποδοσφαιρική ανατροφοδότηση.

Αναφορές

Bonavolontà, V., Cataldi, S., Latino, F., Carvutto, R., De Candia, M., Mastrorilli, G., Messina, G., Patti, A., & Fischetti, F. (2021). The role of parental involvement in youth sport experience: Perceived and desired behavior by male soccer players. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(16), 8698. https://doi.org/10.3390/ijerph18168698

Fleming, D. J. M., Dorsch, T. E., & Dayley, J. C. (2023). The mediating effect of parental warmth on the association of parent pressure and athlete perfectionism in adolescent soccer. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 21(3), 491-507. https://doi.org/10.1080/1612197X.2022.2058584

Kramers, S., Thrower, S. N., Steptoe, K., & Harwood, C. G. (2023). Parental strategies for supporting children's psychosocial development within and beyond elite sport. Journal of Applied Sport Psychology, 35(3), 498-520. https://doi.org/10.1080/10413200.2022.2043486

McCabe, L. P., Tsiros, M. D., & Crozier, A. J. (2024). Monkey see, monkey do? Exploring parent-athlete behaviours from youth athletes' perspective. Frontiers in Sports and Active Living, 5, 1292812. https://doi.org/10.3389/fspor.2023.1292812

Sutcliffe, J. T., Fernandez, D. K., Kelly, P. J., & Vella, S. A. (2024). The parental experience in youth sport: A systematic review and qualitative meta-study. International Review of Sport and Exercise Psychology, 17(1), 236-263. https://doi.org/10.1080/1750984X.2021.1998576