Ο Γονιός της Σύγκρισης | Όταν η σύγκριση με συμπαίκτες γίνεται μέτρο

Βγαίνετε από τον αγώνα και σκέφτεστε: «Ο άλλος πάλι ξεκίνησε βασικός. Γιατί όχι το δικό μου παιδί;». Η σύγκριση είναι ανθρώπινη και συχνά ξεκινά από αγωνία για την πρόοδο. Όταν όμως η σύγκριση με συμπαίκτες γίνεται η μόνιμη γλώσσα αξιολόγησης, το παιδί μπορεί να μάθει ότι επιτυχία σημαίνει κυρίως να βρίσκεται πάνω από κάποιον άλλον.

Πώς μπαίνει η σύγκριση με συμπαίκτες στην καθημερινή κουβέντα

Η σύγκριση με συμπαίκτες γίνεται προβληματική όταν ο γονέας χρησιμοποιεί συστηματικά την υπεροχή απέναντι στους άλλους ως βασικό κριτήριο επιτυχίας.

Το γονεϊκό κλίμα επίδοσης είναι ένα περιβάλλον παρακίνησης όπου η επιτυχία ορίζεται κυρίως από νίκες, κατάταξη, αποφυγή λαθών ή υπεροχή απέναντι σε άλλους. Δεν δημιουργείται από μία φράση.

Χτίζεται όταν το ίδιο μήνυμα επαναλαμβάνεται μετά από προπονήσεις, επιλογές και αγώνες.

Στο ποδόσφαιρο ακούγεται συχνά ως:

• «Γιατί εκείνος το κάνει κι εσύ όχι;»

• «Πάλι αυτόν έβαλε βασικό αντί για εσένα».

• «Για να ανέβεις, πρέπει να τον περάσεις».

Μια μεμονωμένη σύγκριση δεν σημαίνει ότι προκαλείται βλάβη. Το πιο σημαντικό είναι ποιο κριτήριο ακούει το παιδί ξανά και ξανά.

Γιατί η σύγκριση μπορεί να γυρίσει μπούμερανγκ

Το σταθερό κριτήριο «να είσαι καλύτερος από τον άλλον» συνδέεται περισσότερο με εξωτερικό έλεγχο της επιτυχίας και λιγότερο με μάθηση, προσπάθεια και προσωπική βελτίωση.

Η διαθέσιμη βιβλιογραφία δίνει συνεπή, αλλά κυρίως συσχετιστική ένδειξη ότι οι νεαροί αθλητές λειτουργούν πιο προσαρμοστικά όταν οι γονείς δίνουν έμφαση σε μάθηση, προσπάθεια, κατανόηση και αυτονομία. Σε εφήβους αγοριών ομαδικών αθλημάτων, περιλαμβανομένου ποδοσφαίρου, ένα πιο εγωκεντρικό γονεϊκό κλίμα συσχετίστηκε με μεγαλύτερο φόβο αποτυχίας.

Ο μηχανισμός είναι πρακτικός: ο ποδοσφαιριστής δεν ελέγχει ποιος θα ξεκινήσει βασικός, πόσο γρήγορα αναπτύσσεται ένας συμπαίκτης ή τι προτιμά ο προπονητής. Ελέγχει περισσότερο τη δική του προπόνηση, την αντίδραση στο λάθος και την πρόοδο συγκεκριμένων δεξιοτήτων.

Τι σημαίνει για τη σχέση με τους συμπαίκτες

Η συνεχής κατάταξη μπορεί να μετατρέψει τον συμπαίκτη από συνεργάτη σε μέτρο αξίας, αλλά τα δεδομένα για άμεση επίδραση στο αίσθημα του ανήκειν παραμένουν περιορισμένα.

Υπάρχουν ενδείξεις ότι γονεϊκά περιβάλλοντα που δίνουν έμφαση στην προσωπική βελτίωση συνδέονται με θετικότερη ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής, ενώ κλίματα υπεροχής εμφανίζουν δυσμενέστερες συσχετίσεις. Δεν σημαίνει ότι κάθε σύγκριση προκαλεί ζήλια ή σύγκρουση.

Η πρακτική διάκριση είναι απλή: μη χρησιμοποιείτε το όνομα ενός άλλου παιδιού ως μονάδα μέτρησης της προόδου του δικού σας. Αν υπάρχει αγωνιστικός ανταγωνισμός για θέση, συζητήστε τα κριτήρια της θέσης, όχι την αξία του άλλου ποδοσφαιριστή.

Όταν σημείο αναφοράς γίνεται η πρόοδος

Η πρόοδος γίνεται πιο χρήσιμο σημείο αναφοράς όταν ο γονέας συγκρίνει τον ποδοσφαιριστή με προηγούμενες δικές του συμπεριφορές και όχι με τη θέση κάποιου άλλου.

Μετά τον αγώνα, αντί για «ο άλλος ήταν καλύτερος», μπορείτε να μεταφέρετε τη συζήτηση σε συγκεκριμένα στοιχεία:

• αν ζήτησε περισσότερο την μπάλα,

• αν αντέδρασε γρηγορότερα μετά από λάθος,

• αν πήρε καλύτερες αποφάσεις υπό πίεση,

• αν εφάρμοσε κάτι που δούλεψε στην προπόνηση.

Το κριτήριο γίνεται έτσι πιο ελέγξιμο και πιο χρήσιμο για μάθηση. Η σύγκριση μπορεί να χρησιμοποιηθεί περιστασιακά για να καταλάβει ένα παιδί το επίπεδο που απαιτείται, αλλά δεν χρειάζεται να γίνει η καθημερινή απόδειξη της αξίας του.

Τι αλλάζει ο γονιός στην πράξη

Ο γονιός μειώνει τη μη βοηθητική σύγκριση όταν αλλάζει την ερώτηση από «ποιον πέρασες;» σε «τι έκανες καλύτερα από την προηγούμενη φορά;».

Αν το παιδί δεν επιλέχθηκε βασικό, μην ξεκινήσετε με το όνομα του ποδοσφαιριστή που πήρε τη θέση. Ρωτήστε ποια αγωνιστική απαίτηση χρειάζεται βελτίωση και ποιο σημάδι προόδου θα ήταν ορατό στις επόμενες εβδομάδες.

Η ουσία δεν είναι να προσποιηθούμε ότι δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Ο ανταγωνισμός είναι μέρος του ποδοσφαίρου, αλλά δεν χρειάζεται να γίνει ο τρόπος με τον οποίο ένα παιδί μαθαίνει να μετρά τον εαυτό του.

Ερωτήσεις γονέων

1. Πρέπει να αποφεύγω κάθε σύγκριση με άλλους ποδοσφαιριστές;

Δεν χρειάζεται να αποφεύγετε κάθε σύγκριση με άλλους ποδοσφαιριστές. Μια περιστασιακή, ουδέτερη σύγκριση μπορεί να βοηθήσει ένα παιδί να καταλάβει το επίπεδο μιας θέσης ή μιας δεξιότητας. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η υπεροχή απέναντι στους άλλους γίνεται μόνιμο κριτήριο αξίας. Επιστρέψτε τη συζήτηση σε συγκεκριμένη προσωπική πρόοδο και ελέγξιμες συμπεριφορές.

2. Τι λέω όταν το παιδί μου συγκρίνει μόνο του τον εαυτό του με έναν συμπαίκτη;

Όταν το παιδί συγκρίνεται μόνο του, αναγνωρίστε πρώτα τι παρατηρεί και μετά μετακινήστε το κριτήριο προς κάτι που μπορεί να ελέγξει. Η κοινωνική σύγκριση είναι συνηθισμένη, ειδικά σε αγωνιστικά τμήματα, αλλά δεν χρειάζεται να καθορίζει όλη την αξιολόγηση. Ρωτήστε ποιο στοιχείο θα ήθελε να βελτιώσει και πώς θα καταλάβει ότι προχώρησε.

3. Τι κάνω όταν ο προπονητής επιλέγει συνεχώς άλλο παιδί στη θέση του δικού μου;

Όταν άλλος ποδοσφαιριστής επιλέγεται συχνότερα, προσπαθήστε να ξεχωρίσετε την επιλογή από την προσωπική αξία του παιδιού σας. Η ενδεκάδα επηρεάζεται από ρόλο, τακτική, συνέπεια και ανάγκες του αγώνα, όχι μόνο από μια γενική κατάταξη «καλύτερος ή χειρότερος». Αν το μοτίβο συνεχίζεται, ζητήστε συγκεκριμένα κριτήρια βελτίωσης αντί να συγκρίνετε τα δύο παιδιά.

Αναφορές

Coutinho, P., Bessa, C., Dias, C., Mesquita, I., & Fonseca, A. M. (2024). Unveiling players’ perceptions of mother- and father-initiated motivational climates and fear of failure in youth male team sports. Sports, 12(9), 244. https://doi.org/10.3390/sports12090244

Gao, Z., Chee, C. S., Norjali Wazir, M. R. W., Wang, J., Zheng, X., & Wang, T. (2024). The role of parents in the motivation of young athletes: A systematic review. Frontiers in Psychology, 14, 1291711. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1291711

Krommidas, C., Papaioannou, A. G., Comoutos, N., Kouali, D., Galanis, E., & Chroni, S. (2022). Effects of parental support and coach-initiated motivational climate on young athletes’ psychosocial behaviors and well-being. Asian Journal of Sport and Exercise Psychology, 2(3), 140–150. https://doi.org/10.1016/j.ajsep.2022.06.002

Mossman, G. J., Robertson, C., Williamson, B., & Cronin, L. (2021). Coaches, parents, or peers: Who has the greatest influence on sports participants’ life skills development? Journal of Sports Sciences, 39(21), 2475–2484. https://doi.org/10.1080/02640414.2021.1939980