Ο Τελειομανής | Ο φόβος του λάθους στο γήπεδο
Έγινε ενημέρωση: πριν από 4 ημέρες
Στην προπόνηση επιμένει μέχρι να πετύχει αυτό που θέλει. Στον αγώνα, όμως, μία χαμένη πάσα αρκεί για να χαμηλώσει το κεφάλι και να κατηγορεί τον εαυτό του. Ο τελειομανής ποδοσφαιριστής δεν έχει απαραίτητα πρόβλημα με τις υψηλές απαιτήσεις. Η δυσκολία αρχίζει όταν ο φόβος του λάθους γίνεται πιο δυνατός από την επιθυμία να προσπαθήσει ξανά.
Πώς εμφανίζεται ο φόβος του λάθους;
Ο φόβος του λάθους μπορεί να κάνει ένα παιδί που αγαπά το ποδόσφαιρο να μοιάζει υπερβολικά αυστηρό με τον εαυτό του. Δεν αρκεί να θυμώνει μετά από μια χαμένη ευκαιρία. Αυτό συμβαίνει σε πολλά παιδιά.
Προσέξτε αν επαναλαμβάνονται συμπεριφορές όπως:
Ζητά διαρκώς συγγνώμη από τους συμπαίκτες του.
Σκέφτεται για ώρες μία λάθος ενέργεια.
Ρωτά αν ο προπονητής απογοητεύτηκε μαζί του.
Αποφεύγει στον αγώνα τις ενέργειες που δοκιμάζει άνετα στην προπόνηση.
Το μοτίβο μπορεί να εμφανιστεί σε ακαδημία βάσης Κ9 ή σε αγωνιστικό τμήμα Κ15. Οι ενδείξεις, όμως, δεν αποτελούν διάγνωση ούτε ισχύουν με τον ίδιο τρόπο για κάθε ηλικία.
Τι κρύβεται πίσω από τις υψηλές απαιτήσεις;
Η τελειομανία δεν είναι πάντα αρνητική: άλλο να επιδιώκει ο ποδοσφαιριστής υψηλή απόδοση και άλλο να πιστεύει ότι ένα λάθος μειώνει την αξία του.
Η επιδίωξη υψηλών προτύπων είναι η σταθερή προσπάθεια για καλή απόδοση. Οι τελειομανικές ανησυχίες αφορούν τον φόβο της αποτυχίας, της κριτικής και της απογοήτευσης των άλλων.
Σκεφτείτε δύο παιδιά που έχασαν την ίδια πάσα. Το πρώτο λέει «την επόμενη φορά θα σηκώσω νωρίτερα το κεφάλι». Το δεύτερο λέει «τώρα θα με βγάλει αλλαγή γιατί δεν είμαι καλός».
Όταν το παιδί αισθάνεται ότι πρέπει να ικανοποιεί ταυτόχρονα γονείς και προπονητή, η πίεση μπορεί να μεγαλώνει.
Πρόκειται για συσχέτιση που έχει παρατηρηθεί σε νεαρούς αθλητές διαφορετικών αθλημάτων, όχι για απόδειξη ότι κάποιος συγκεκριμένος γονιός ή προπονητής προκαλεί τελειομανία.
Γιατί διστάζει στον αγώνα ενώ τολμά στην προπόνηση;
Ένας νεαρός ποδοσφαιριστής που φοβάται την αρνητική αξιολόγηση μπορεί να περιορίζει τις επιλογές του όταν αισθάνεται ότι κάθε ενέργεια κρίνεται.
Ίσως προτιμήσει μια ασφαλή πάσα αντί να προωθήσει την μπάλα ή αποφύγει να περάσει αντίπαλο σε κατάσταση ένας εναντίον ενός.
Αυτές είναι πιθανές εικόνες, όχι βέβαια σημάδια τελειομανίας. Μια απλή πάσα μπορεί να είναι η σωστή τακτική επιλογή και ο δισταγμός να δείχνει ότι χρειάζεται περισσότερη εξάσκηση.
Το χρήσιμο στοιχείο είναι η διαφορά ανάμεσα στην προπόνηση και στον αγώνα.
Αν το παιδί αλλάζει συμπεριφορά μόλις νιώσει ότι παρακολουθείται, ρωτήστε το τι σκέφτηκε τη συγκεκριμένη στιγμή αντί να αποφασίσετε εσείς ότι του λείπει αυτοπεποίθηση.

Ποιες συνθήκες αυξάνουν την πίεση;
Οι τελειομανικές ανησυχίες μπορεί να γίνονται εντονότερες όταν η επιλογή στην ενδεκάδα, η δημόσια κριτική ή οι συνεχείς συγκρίσεις κάνουν κάθε λάθος να μοιάζει απειλητικό.
Προσέξτε ιδιαίτερα όταν:
Ο έπαινος αφορά μόνο γκολ και νίκες.
Τα λάθη σχολιάζονται μπροστά σε όλη την ομάδα.
Οι ποδοσφαιριστές χωρίζονται συνεχώς σε «καλούς» και «κακούς».
Το παιδί πιστεύει ότι στο σπίτι περιμένετε πάντα τέλεια εμφάνιση.
Τα δοκιμαστικά και οι αλλαγές στην αποστολή μπορούν επίσης να αυξήσουν την αβεβαιότητα.
Μη θεωρήσετε, όμως, ότι ένα απαιτητικό αγωνιστικό τμήμα κάνει υποχρεωτικά κακό. Ρωτήστε ποιες προσδοκίες βιώνει πραγματικά το παιδί σας.
Πώς το βοηθάτε να ξαναδοκιμάσει;
Ο γονιός μπορεί να μειώσει το βάρος της αξιολόγησης όταν ξεχωρίζει τη σωστή ποδοσφαιρική απόφαση από το αν τελικά πέτυχε.
Μετά τον αγώνα, μη μετατρέψετε τη διαδρομή στο σπίτι σε ανάλυση κάθε χαμένης μπάλας.
Μπορείτε να ρωτήσετε: «Όταν δεν σου βγήκε εκείνη η πάσα, σε ενόχλησε το λάθος ή φοβήθηκες τι θα πουν;».
Ακούστε την απάντηση χωρίς να τη διορθώσετε. Αν ζητήσει τη γνώμη σας, συζητήστε πρώτα αν η επιλογή είχε ποδοσφαιρική λογική.
Η πρόοδος φαίνεται όταν το παιδί συνέρχεται ευκολότερα μετά από λάθος, ξαναδοκιμάζει και συνεχίζει να χαίρεται το ποδόσφαιρο.
Δεν χρειάζεται να εξαφανιστεί η αγωνία πριν από έναν σημαντικό αγώνα.
Αν για εβδομάδες έχει έντονη δυσφορία, δυσκολία στον ύπνο, σωματικά συμπτώματα άγχους ή αποφεύγει την προπόνηση, ζητήστε αξιολόγηση από κατάλληλα καταρτισμένο ψυχολόγο παιδιών ή αθλητικό ψυχολόγο.
Η τελειομανία ως περιγραφή συμπεριφοράς δεν είναι από μόνη της διάγνωση.
Ερωτήσεις γονέων
Γιατί το παιδί μου θυμώνει τόσο πολύ όταν κάνει λάθος στο ποδόσφαιρο;
Ένα μικρό λάθος μπορεί να φαίνεται τεράστιο όταν το παιδί συνδέει την απόδοσή του με την αξία του ή με την αποδοχή των άλλων. Προσέξτε αν η αντίδραση επαναλαμβάνεται συχνά, όχι μόνο σε έναν σημαντικό αγώνα. Ρωτήστε αν το ενόχλησε η ίδια η ενέργεια ή η σκέψη ότι απογοήτευσε κάποιον.
Ο γιος μου παίζει στην Κ13, στην προπόνηση τολμά, αλλά στον αγώνα ζητά συνέχεια συγγνώμη. Είναι ανησυχητικό;
Η διαφορά ανάμεσα στην προπόνηση και στον αγώνα δεν σημαίνει αυτόματα ψυχολογικό πρόβλημα. Μπορεί όμως να δείχνει ότι ο φόβος της αξιολόγησης επηρεάζει το παιδί, ειδικά αν αποφεύγει ενέργειες που συνήθως δοκιμάζει. Ρωτήστε τον τι φοβάται ότι θα συμβεί μετά από ένα λάθος και ακούστε χωρίς να βιαστείτε να τον καθησυχάσετε.
Να του λέω ότι δεν έχει σημασία αν κερδίσει;
Δεν χρειάζεται να υποτιμάτε τη νίκη ή τη φιλοδοξία του παιδιού για να μειώσετε την πίεση. Δείξτε ότι μία σωστή επιλογή αξίζει να αναγνωριστεί, ακόμη κι αν η πάσα δεν πέτυχε. Αν η αγωνία κρατά εβδομάδες, επηρεάζει τον ύπνο ή το κάνει να αποφεύγει το ποδόσφαιρο, αναζητήστε βοήθεια από κατάλληλο επαγγελματία.
Αναφορές
Beenen, K. T., Vosters, J. A., & Patel, D. R. (2025). Sport-related performance anxiety in young athletes: A clinical practice review. Translational Pediatrics, 14(1), 127-138. https://doi.org/10.21037/tp-24-258
Damián Núñez, E. F., Soria Villanueva, L. M., Tejada Mendoza, M. A., Isla Alcoser, S. D., Palacios Garay, J. P., & Hernández-Vásquez, R. (2024). Perfectionism as a paradoxical factor in sport and exercise performance: An umbrella review. Iranian Journal of Psychiatry, 19(2), 247-254. https://doi.org/10.18502/ijps.v19i2.15111
Fleming, D. J. M., Madigan, D. J., Mallinson-Howard, S. H., & Hill, A. P. (2023). A test of the 2 × 2 model of perfectionistic pressure in youth sport. Psychology of Sport and Exercise, 66, 102391. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2023.102391




